2 total views

Η διπολική διαταραχή δεν είναι απλώς εναλλαγές στη διάθεση. Είναι μία σύνθετη εμπειρία ζωής που περιλαμβάνει έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις από επεισόδια μανίας ή υπομανίας μέχρι βαθιάς κατάθλιψης. Παρόλο, που σήμερα υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες, πολλοί άνθρωποι που ζουν με διπολική διαταραχή, συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν κάτι λιγότερο ορατό, αλλά εξίσου δύσκολο: ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ.


Τι είναι όμως το εσωτερικευμένο στίγμα;


Είναι εκείνη η εσωτερική φωνή που λέει: «κάτι δεν πάει καλά με μένα επειδή έχω μια ψυχική ασθένεια», «δεν είμαι ικανός/η», «έχουν δίκιο να με βλέπουν έτσι». Με άλλα λόγια, το στίγμα εμφανίζεται όταν οι κοινωνικές προκαταλήψεις γίνονται προσωπικές πεποιθήσεις. Το εσωτερικευμένο στίγμα είναι ικανό να επηρεάσει την αυτοεκτίμηση, την πίστη στις δυνατότητές μας, την καθημερινή λειτουργικότητα, ακόμα και την ελπίδα για βελτίωση. Συχνά συνδέεται με αυξημένα επίπεδα θλίψης, μοναξιάς και απομόνωσης.


Υπάρχει αντίβαρο; Ναι – και ξεκινά από μέσα μας!


Δύο έννοιες φαίνεται να παίζουν προστατευτικό ρόλο έναντι του στίγματος στη διπολική διαταραχή: η Αυτοσυμπόνοια και η Ψυχική Ανθεκτικότητα.


Από τη μία πλευρά, η αυτοσυμπόνοια ορίζεται ως η ικανότητα να φερόμαστε στον εαυτό μας με καλοσύνη ιδίως όταν δυσκολευόμαστε. Αντί να απευθυνόμαστε στον εαυτό μας με αυστηρή κριτική και να λέμε: «Δεν τα καταφέρνω», μπορούμε να λέμε κάτι πιο υγιές: «Περνάω κάτι δύσκολο τώρα και αξίζω κατανόηση». Η αυτοσυμπόνια δεν είναι αδυναμία. Αντιθέτως, είναι μια δεξιότητα που μαθαίνεται και αναπτύσσεται.


Από την άλλη πλευρά, η ψυχική ανθεκτικότητα αναφέρεται στην ικανότητα να προσαρμοζόμαστε αποτελεσματικά σε συνθήκες στρες ή αντιξοοτήτων, διατηρώντας την καθημερινή μας λειτουργικότητα. Δεν σημαίνει ότι “δεν λυγίζουμε απέναντι στα δύσκολα”, σημαίνει ότι μπορούμε να ανακάμπτουμε μετά από μια δύσκολη περίοδο ζωής. Πράγματι, έχει βρεθεί ερευνητικά ότι άτομα με μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα, τείνουν να έχουν περισσότερη ελπίδα για το μέλλον, να χρησιμοποιούν πιο ενεργητικές στρατηγικές αντιμετώπισης του στρες και να μην ταυτίζουν το στίγμα με την δική τους αξία.


Έρευνες έχουν δείξει πως όσο αυξάνονται η αυτοσυμπόνια και η ψυχική ανθεκτικότητα, τόσο μειώνεται το εσωτερικευμένο στίγμα σε άτομα που έχουν διαγνωστεί με διπολική διαταραχή.


Με άλλα λόγια, όταν δείχνουμε μεγαλύτερη κατανόηση στον εαυτό μας, γινόμαστε πιο δυνατοί και μπορούμε να αντιμετωπίσουμε καλύτερα ό,τι μας δυσκολεύει.


Στον ελληνικό χώρο δεν γνωρίζουμε αρκετά για το πώς βιώνεται το στίγμα στη διπολικήδιαταραχή καθώς και για τους παράγοντες που λειτουργούν προστατευτικά έναντι του στίγματος, λόγω του περιορισμένου αριρθμού επιστημονικών ερευνών. Για τον λόγο αυτό, η παρούσα έρευνα προσπαθεί να απαντήσει στα ακόλουθα ερωτήματα:


Μπορεί η αυτοσυμπόνια να μειώσει το στίγμα;
Παίζει ρόλο η ψυχική ανθεκτικότητα στη διπολική διαταραχή;
Υπάρχουν διαφορές ως προς τη βίωση στίγματος ανάλογα με την ηλικία ή το φύλο;


Η δική σου συμμετοχή έχει αξία!

Αν είσαι άτομο που ζει με διπολική διαταραχή, η εμπειρία σου είναι πολύτιμη!

Με τη συμμετοχή σου βοηθάς στην κατανόηση της ψυχολογικής εμπειρίας του στίγματος, στη μείωσή του και στη δημιουργία πιο αποτελεσματικών μελλοντικών παρεμβάσεων. Η συμπλήρωση των ερωτηματολογίων είναι ανώνυμη και διαρκεί μερικά λεπτά.

Εδώ μπορείς να συμμετάσχεις στην έρευνα: https://forms.gle/ZSMUsTQpS4kg3A5X8


Κλείνοντας, το στίγμα μπορεί να γίνει μία σκληρή εσωτερική φωνή, αλλά δεν είναι η μόνη! Η κατανόηση, η ενσυναίσθηση και η σύνδεση με τον εαυτό μας και με τους άλλους μπορούν να συνυπάρχουν και να μας ανοίξουν ένα διαφορετικό δρόμο σκέψης και αντίληψης του εαυτού και του κόσμου.


Γιατί, πάνω από όλα, είναι σημαντικό να νιώθουμε ότι μας καταλαβαίνουν – χωρίς κριτική ή αξιολόγηση.


Με τη συμμετοχή σου βοηθάς να δημιουργηθεί αυτή η κατανόηση για περισσότερους ανθρώπους με διπολική διαταραχή.


Αν νιώθεις έτοιμος/η, σε προσκαλούμε να γίνεις μέρος αυτής της προσπάθειας.

Η φωνή σου ΑΞΙΖΕΙ να ακουστεί!

Βιβλιογραφικ΄ές πηγές:

American Psychiatric Association, DSM-5 Task Force. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5™ (5th ed.). American Psychiatric Publishing, Inc. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596

Çalışkan İlter, Z., Baziki Çetin, S., Özkorumak, E., Tiryaki, A., & Ak, I. (2023). The relationship between internalized stigma and coping strategies in bipolar disorder. Turkish Journal of Clinical Psychiatry, 26(1), 60–68. https://doi.org/10.5505/kpd.2023.93265

Corrigan, P. W., & Watson, A. C. (2002). The paradox of self-stigma and mental illness. Clinical Psychology: Science and Practice, 9(1), 35–53. https://psycnet.apa.org/doi/10.1093/clipsy.9.1.35

Echezarraga, A., Calvete, E., González-Pinto, A. M., & Las Hayas, C. (2018). Resilience dimensions and mental health outcomes in bipolar disorder in a follow-up study. Stress and health: journal of the International Society for the Investigation of Stress, 34(1), 115–126. https://doi.org/10.1002/smi.2767

Fletcher, D., & Sarkar, M. (2013). Psychological resilience: A review and critique of definitions, concepts, and theory. European Psychologist, 18(1), 12–23. https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000124

Fletcher, K., Yang, Y., Johnson, S. L., Berk, M., Perich, T., Cotton, S., Jones, S., Lapsley, S., Michalak, E., & Murray, G. (2019). Buffering against maladaptive perfectionism in bipolar disorder: The role of self-compassion. Journal of affective disorders, 250, 132–139. https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.03.003

Hamidi, S., Ebrahimi, H., Vahidi, M., & Areshtanab, H. N. (2023). Internalized Stigma and its Association with Hope, Self-Esteem, Self-Efficacy, and Treatment Adherence among Outpatients with Severe Mental Illness: A Cross-Sectional Survey. Iranian journal of nursing and midwifery research, 28(3), 345–351. https://doi.org/10.4103/ijnmr.ijnmr_248_21

Howland, M., Levin, J., Blixen, C., Tatsuoka, C., & Sajatovic, M. (2016). Mixedmethods analysis of internalized stigma correlates in poorly adherent individuals with bipolar disorder. Comprehensive Psychiatry, 70, 174–180. https://doi.org/10.1016/j.comppsych.2016.07.012

Jenhani, R., Ellouze, S., Bougacha, D., Znaidi, F., & Ghachem, R. (2022). Internalized stigma and self-esteem among remitted patients with bipolar disorder. European Psychiatry, 65(S1), S361–S361. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2022.917

Lee, D., Cha, B., Park, C.-S., Kim, B.-J., Lee, C.-S., Lee, S.-J., Seo, J.-Y., Cho, Y. A., Ha, J. H., & Choi, J.-W. (2017). Effects of resilience on quality of life in patients with bipolar disorder. Journal of Affective Disorders, 207, 434–441. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.08.075

Mackali, Z., Çetinkaya, S., & Ay, N. (2023). The mediating role of self-compassion in the relationship between internalized stigma and psychological resilience in bipolar disorder. Psychology and psychotherapy, 96(4), 952–966. https://doi.org/10.1111/papt.12488

Neff, K. D. (2003). Self-Compassion: An Alternative Conceptualization of a Healthy Attitude Toward Oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101. https://doi.org/10.1080/15298860309032

Özdamar Ünal, G., Önal, B., İşcan, G., & Atay, İ. M. (2022). The relationship between internalized stigma, perceived social support and self-efficacy in bipolar disorder. Genel Tıp Dergisi, 32(3), 350–357. https://doi.org/10.54005/geneltip.1104022

Post, F., Buchta, M., Kemmler, G., Pardeller, S., FrajoApor, B., & Hofer, A. (2021). Resilience predicts selfstigma and stigma resistance in stabilized patients with bipolar I disorder. Frontiers in Psychiatry, 12. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.678807

Sedić, B., Štrkalj Ivezić, S., Petrak, O., & Ilić, B. (2021). Differences in Resilience, Self- Stigma and Mental Health Recovery between Patients with Schizophrenia and Depression. Psychiatria Danubina, 33(Suppl 4), 518–528.

Smith, D. J., Whitham, E. A., & Ghaemi, S. N. (2012). Bipolar disorder. In P. J. Vinken & B. Bruyn (Eds.), Handbook of Clinical Neurology (Vol. 106, pp. 251–263). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-444-52002-9.00015-2

Suhail, S., Naseem, S., & Anwar, A. (2025). The Role of Self-Compassion in Reducing the Stigma of Mental Illness. Journal of Social Sciences Research & Policy, 3(1), 298–306. Retrieved from https://jssrp.org.pk/index.php/jssrp/article/view/46

Świtaj, P., Grygiel, P., Leciak, J., Stefaniak, I., Opozda-Suder, S., & Anczewska, M. (2025). Examining the relationships between self-stigma, loneliness, depressive symptoms, and suicidal ideation among people with bipolar disorder. Scientific reports, 15(1), 3432. https://doi.org/10.1038/s41598-025-87559-7

Türk, A., & Bulut Uğurlu, N. (2023). Internalized stigma and the quality of life and self- esteem of individuals with bipolar disorder. Journal of Psychiatric Nursing, 14(1), 49–58. https://doi.org/10.14744/phd.2022.02700

Yang, Y., Fletcher, K., Michalak, E. E., & Murray, G. (2020). An investigation of self- compassion and nonattachment to self in people with bipolar disorder. Journal of affective disorders, 262, 43–48. https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.10.042

Yıldız, E. N., Tarsuslu, B., & Durat, G. (2025). Correlation between disability, internalized stigma and mental recovery in patients with bipolar disorder. Frontiers in Psychology, 16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1396545

Συγγραφέας:

Γερασιμίνα Σγατζόνυχα MSc,Ψυχολόγος, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια University of Central Lancashire. Εκπαιδευόμενη στο πρόγραμμα κλινικής πρακτικής του BipolarLab.edu.gr